Historische verkiezingskaart Nederland

Wat is dit?

Op deze website kun je voor elke Tweede Kamerverkiezing sinds 1946 terugzien hoe Nederland heeft gestemd. Per gemeente, voor 25 verkiezingen. De data is geprojecteerd op de gemeente-indeling van 2025, zodat je gemeenten goed kunt vergelijken door de tijd heen.

Wat doet het precies?

De kaart heeft drie modi:

• Verkiezing — elke gemeente krijgt de kleur van de grootste partij. Scrol door de jaren en je ziet hoe het politieke landschap kantelde.
• Partij / stroming — kies een partij (PvdA, VVD, PVV, …) of een ideologische stroming. De kaart kleurt op het percentage. Twee speciale opties werken anders: Links vs Rechts toont per gemeente of links of rechts wint (rood of blauw); Links–Midden–Rechts doet hetzelfde maar met midden als derde categorie (geel).
• Vergelijking — kies twee jaren of twee gemeenten en zie de verschuivingen.

Klik op een gemeente om de volledige uitslag te zien, met de ontwikkeling van de gekozen partij of stroming door de tijd.

Indeling van stromingen

Welke partij in welke stroming hoort is een keuze waar je over kunt discussiëren. Deze website hanteert vijf ideologische stromingen:

• Sociaal — sociaaldemocratisch, socialistisch, communistisch en groen. Onder andere PvdA, GL, GL-PvdA, SP, PvdD, BIJ1, CPN, PSP, PPR.
• Progressief — het brede progressieve kamp. Omvat alle partijen van Sociaal, plus D66 en Volt.
• Liberaal — alle liberale partijen, van klassiek tot sociaal. VVD, D66, Volt en historische voorlopers (PvdV, Liberale Staatspartij).
• Christendemocratisch — CDA, KVP, ARP, CHU, CU, RPF, GPV, SGP en kleine christelijke partijen.
• Nationaal-populistisch — PVV, FvD, JA21, BBB, LPF, BVNL, historisch CD/CP/CP86, en met terugwerkende kracht de Boeren Partij (Koekoek, 1959-1977) als agrarisch-populistische voorloper.

Voor de modus Links vs Rechts geldt een aparte indeling: christendemocraten en SGP staan daar aan de rechterkant. In de modus Links–Midden–Rechts krijgen CDA, CU, NSC en ouderenpartijen een eigen plek in het midden; SGP blijft rechts.

Data

Alle uitslagen komen van de Kiesraad, via verkiezingsuitslagen.nl. Voor de reconstructie van gemeente-grenzen door de tijd is daarnaast gemeentegeschiedenis.nl gebruikt, een project van Hic Sunt Leones. Dat is gebouwd op het Repertorium van Nederlandse gemeenten vanaf 1812 (Ad van der Meer en Onno Boonstra) en de NLGis-shapefiles met de gemeentegrenzen van elk jaar sinds 1812.

Beperkingen

• Moderne gemeente-indeling. Alle uitslagen worden getoond op de gemeente-indeling van 2025. Een gemeente die in 2022 ontstond uit een fusie, krijgt voor 1948 een geaggregeerde uitslag van haar voorgangers.
• Vereenvoudiging bij grenscorrecties. Als een oude gemeente over meerdere moderne gemeenten verdeeld werd, is hij in zijn geheel toegewezen aan de grootste opvolger. Dat kan tot kleine onnauwkeurigheden leiden, maar zelden meer dan een paar procent.
• Retroactieve partijen. Het CDA bestaat pas sinds 1977 (fusie van KVP, ARP en CHU). GroenLinks pas sinds 1989 (fusie van CPN, PSP, PPR, EVP). GL-PvdA pas sinds 2023. In de modus Verkiezing en bij het kiezen van een specifieke partij toont de website voor eerdere jaren alleen de partijen die toen écht bestonden — kies je 1972 en CDA, dan zie je niks. In de modi Stroming en Vergelijking worden de voorgangers wél automatisch opgeteld. Wil je voor 1972 toch een CDA-cijfer zien, dan komt dat dus uit de optelling KVP + ARP + CHU. Idem voor GroenLinks pre-1989 (CPN + PSP + PPR + EVP) en GL-PvdA pre-2023 (GL + PvdA).

Hoe is dit gemaakt?

De website is gebouwd in samenwerking met Claude van Anthropic.

Eerst zijn de officiële uitslagen per gemeente per verkiezing van de Kiesraad opgehaald. Voor de oudere verkiezingen leverde dat bestanden op met de gemeente-namen van toen, die in veel gevallen niet meer bestonden. Er is daarom voor elke moderne gemeente nagegaan welke voorgangers ze door fusies in zich verenigt. De Achterhoekse gemeente Bronckhorst (2005) bijvoorbeeld bestaat uit vijf voormalige gemeenten; voor elke verkiezing vóór 2005 zijn die vijf opgeteld om tot één Bronckhorst-uitslag te komen. Dat is voor alle 342 gemeenten en 25 verkiezingen gedaan.

Fout gevonden, suggestie, of zin om dieper in de data te duiken? Stuur gerust een mailtje.